Hobyo – taariikh, dhaqan iyo meelaha la booqdo | Warar

Hobyo
Magaalooyinka Soomaaliya Mudug · Galmudug

Hobyo

Obbia

Deked qadiimi ah oo Badweynta Hindiya ku taal, xaruntii Saldanadda Hobyo, kuna dhex taal buuro ciid oo xeebeed oo aad u dhaadheer kuna nool yihiin duur-joog naadir ah.

Cesare Maria De Vecchi · Public domain
MaamulkaGalmudug
GobolkaMudug
Dadweynaha111,550Qiyaas: tirada degmada oo dhan (saadaasha OCHA/IMWG, 2019), 2019
Goobta5.351°, 48.526°
Meelaha la booqdo3

Guudmar

Hobyo (Talyaaniga: Obbia) waa magaalo xeebeed oo ku taal gobolka Mudug, Dowlad Goboleedka Galmudug, waana xarunta Degmada Hobyo. Muddo qarniyo ah waxay deked u ahayd ganacsiga bartamaha Soomaaliya, waxayna caan ku tahay inay ahayd caasimaddii Saldanadda Hobyo.

Magaalada waxaa ku hareereysan mid ka mid ah muuqaallada dabiiciga ah ee ugu yaabka badan Soomaaliya: buuro ciid xeebeed oo gaara ilaa 160 mitir, kuna fidsan aag 10 ilaa 15 km ballaaran. Deegaankan ayaa hoy u ah sagaarada qalinka u eg (silver dik-dik) iyo shimbiro aan meel kale laga helin, sida Obbia lark oo magaca magaalada wata.

Hobyo waxay leedahay deked u adeegta magaalada, sannadihii u dambeeyayna waxaa la soo bandhigay qorshayaal lagu dhisayo deked cusub oo casri ah.

Waxa ka duwan

  • 01Xaruntii Saldanadda Hobyo, oo uu aasaasay Suldaan Yuusuf Cali Keenadiid qarnigii 19aad
  • 02Talyaanigu wuxuu u yaqaanay Obbia
  • 03Shimbirta Obbia lark, oo laga helo xeebaha Soomaaliya oo keliya, ayaa magaceeda wadata
  • 04Buuraha ciidda xeebta ee deegaanka waxay gaaraan ilaa 160 mitir
  • 05Deked qadiimi ah oo ka soo jeedda ugu yaraan xilligii Ajuuraan

Meelaha la booqdo

Dabeecad

Buuraha ciidda xeebta

Buuro ciid ah oo gaara ilaa 160 mitir, kuna nool yihiin sagaaro iyo shimbiro naadir ah.

Xeeb

Xeebta Hobyo

Xeeb dheer oo ciid ah oo Badweynta Hindiya ah, dekeddii hore oo bartankeeda ku taal.

Taariikhi

Dekedda taariikhiga ah

Dekeddii qadiimiga ahayd ee ganacsiga Ajuuraan, Imaamadda Hiraab iyo Saldanadda Hobyo.

Taariikhda

Hobyo waxaa loo aasaasay saldhig xeebeed xilligii Boqortooyada Ajuuraan, qiyaastii qarnigii 13aad. Dabayaaqadii qarnigii 17aad Hiraab waxay ka go'een Ajuuraan oo aasaaseen Imaamadda Hiraab, taasoo xukuntay deegaanka muddo dheer. Dekedda waxaa laga dhoofin jiray xoolo, hargo iyo qoryo udgoon, waxaana la soo dejin jiray bariis, cunto kale iyo maro.

Dabayaaqadii qarnigii 19aad, Suldaan Yuusuf Cali Keenadiid wuxuu Hobyo ka aasaasay saldanad. 1888–1889 wuxuu Talyaaniga la saxiixday heshiis ilaalin, saldanadduna waxay lahayd maamul, calan iyo ciidan joogto ah. Xiriirka Talyaaniga ayaa xumaaday markii uu Suldaanku diiday in ciidamada Ingiriiska ay soo degaan dhulkiisa, waxaana la masaafuriyay isaga iyo wiilkiisa Cali Yuusuf. Ololihii Talyaaniga ee 1925–1927 kadib, saldanadda waxaa lagu daray Soomaaliya Talyaaniga.

Dhaqanka

Taariikhda saldanadda, oo ay ka mid ahaayeen fardooleydeedii caanka ahayd iyo qalcaddii dekedda, waxaa si wanaagsan u diiwaangeliyay sawirro taariikhi ah oo 1920-meeyadii laga qaaday, kuwaasoo muujinaya fardooley safan oo hor taagan qalcad cad oo xeebta ku taal.

Dhaqaalaha

Taariikh ahaan dhaqaalaha Hobyo wuxuu ku dhisnaa ganacsiga badda iyo dhoofinta xoolaha. Sannadkii 2019 Qadar waxay ku dhawaaqday iskaashi lagu dhisayo deked cusub oo Hobyo ah, waxaana markii dambe la soo jeediyay heshiisyo kale oo maalgashi, kuwaasoo ujeeddadoodu tahay in Hobyo noqoto irid badeed u ah bartamaha Soomaaliya.

Sawirro

Wararka · Hobyo